กับดักความรู้: เมื่อการเรียนรู้มากเกินไปกลายเป็นอุปสรรค
หลายครั้งที่ความตั้งใจดีที่สุดของเรา กลายเป็นสิ่งที่ฉุดรั้งเราไว้เอง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่ข้อมูลมีอยู่รอบตัว การเรียนรู้จึงเป็นสิ่งสำคัญและเป็นสิ่งที่เราถูกปลูกฝังให้ทำมาตลอด
แต่บางครั้ง การแสวงหาความรู้ที่ไม่มีที่สิ้นสุด กลับกลายเป็นกับดักที่ทำให้หลายคนไม่สามารถเริ่มต้นลงมือทำสิ่งใหม่ ๆ ได้
เรื่องนี้ไม่ได้จำกัดแค่ในวงการสตาร์ทอัพ หรือการริเริ่มธุรกิจเท่านั้น แต่ยังรวมถึงเป้าหมายส่วนตัวและโอกาสในชีวิตประจำวันด้วย
เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน
เมื่อการเรียนรู้หยุดยั้งการลงมือทำ
หลายคนอาจเคยติดอยู่ในวังวนของความรู้สึก “ยังไม่พร้อม”
อยากจะศึกษาข้อมูลให้มากกว่านี้อีกนิด ฝึกฝนให้เชี่ยวชาญกว่านี้อีกหน่อย หรือวางแผนให้รัดกุมที่สุดก่อนจะลงมือทำจริง ๆ
นี่คือสิ่งที่เรียกว่า “กับดักความรู้”
มันคืออาการที่บุคคล หรือแม้แต่องค์กร ต่างพากันสะสมข้อมูล ความรู้ และทักษะอย่างไม่หยุดยั้ง ด้วยความเชื่อว่า ยิ่งรู้มากเท่าไหร่ โอกาสสำเร็จก็จะยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น
แต่ในความเป็นจริง การทำแบบนี้มักนำไปสู่ ภาวะวิเคราะห์เป็นอัมพาต (analysis paralysis)
มันทำให้เราจมอยู่กับการคิด วิเคราะห์ และวางแผน จนไม่ได้ก้าวไปข้างหน้า
สิ่งที่เราเรียกว่า “งานความรู้” (knowledge work) ที่เน้นการศึกษาค้นคว้า อาจจะกินเวลาและพลังงานไปจนหมด
โดยไม่มีโอกาสเหลือให้ “งานลงมือทำ” (action work) ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญของการสร้างสรรค์และพัฒนาสิ่งใหม่เลย
การลงมือทำคือบทเรียนที่ดีที่สุด
โลกแห่งความเป็นจริงไม่ได้รอให้เราพร้อม 100%
การเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพสูงสุด มักจะเกิดขึ้นจากการ ลงมือทำจริง
ลองนึกถึงนักสำรวจ ที่ไม่ได้เรียนรู้การเดินทางผ่านแผนที่เท่านั้น แต่เรียนรู้จากการก้าวเดินไปในที่ที่ไม่รู้จัก
เมื่อเราเริ่มต้นทำอะไรบางอย่าง แม้จะเป็นเพียงก้าวเล็ก ๆ เราก็จะได้รับ ข้อเสนอแนะ (feedback) ที่มีค่าทันที
ข้อมูลเหล่านี้คือสิ่งที่ไม่อาจหาได้จากหนังสือหรือบทความใด ๆ
มันคือ การตรวจสอบความถูกต้อง (validation) ที่แท้จริงจากตลาด จากผู้ใช้งาน หรือจากสถานการณ์จริง
การ ทดลอง ทำอะไรบางอย่าง และพร้อมที่จะ ล้มเหลวให้เร็ว (fail fast)
จากนั้นจึง ปรับปรุง (iterate) และลองใหม่ ด้วยข้อมูลที่ได้เรียนรู้มา
นี่คือวงจรที่ช่วยให้เกิดการพัฒนาอย่างก้าวกระโดด
ซึ่งดีกว่าการใช้เวลาหลายเดือนหรือหลายปีเพื่อสร้าง “สิ่งที่สมบูรณ์แบบ” เพียงครั้งเดียว
กล้าที่จะไม่รู้ทั้งหมด
หัวใจสำคัญของการก้าวข้ามกับดักนี้คือ การยอมรับความไม่แน่นอน
ไม่จำเป็นต้องรอให้มีข้อมูลครบถ้วน หรือทุกอย่างดูสมบูรณ์แบบก่อนถึงจะเริ่ม
ลอง เริ่มต้นเล็ก ๆ (start small) และลงมือทำทันทีด้วยสิ่งที่มี
มองหาวิธีที่จะ ลดความเสี่ยง (mitigate risk) ด้วยการทดสอบแนวคิดของคุณในวงแคบ ๆ ก่อน
ตัวอย่างเช่น หากมีความคิดอยากเปิดร้านกาแฟ แทนที่จะทุ่มเงินสร้างร้านใหญ่ทันที
อาจเริ่มจากการชงกาแฟขายหน้าบ้าน หรือเปิดบูธชั่วคราว เพื่อดูว่าลูกค้าตอบรับอย่างไร
ทุกการกระทำเล็ก ๆ จะสร้างบทเรียนใหม่ ๆ
และเป็นบันไดที่ช่วยให้เข้าใจสถานการณ์ได้ดีขึ้นเรื่อย ๆ
มันคือการสร้างโอกาสในการเรียนรู้และ ปรับตัว (adapt) ให้เข้ากับสถานการณ์จริงอย่างชาญฉลาด
การเอาชนะกับดักความรู้ไม่ได้หมายถึงการปฏิเสธการเรียนรู้
แต่เป็นการเปลี่ยนจากการเรียนรู้เพื่อ “สะสม” ไปสู่การเรียนรู้เพื่อ “ลงมือทำ”
เปลี่ยนมุมมองจากการรอคอยความสมบูรณ์แบบ ไปสู่การเริ่มต้นด้วยความไม่สมบูรณ์แบบ
แล้วค่อย ๆ สร้างและพัฒนาไปทีละขั้น
อิสระจากการยึดติดกับความรู้ที่มากเกินไป จะเปิดประตูสู่โอกาสใหม่ ๆ มากมาย
อย่าให้การแสวงหาความรู้ กลายเป็นเหตุผลในการหน่วงเหนี่ยวความก้าวหน้าในชีวิตของคุณ