ความลับในมือถือ: เมื่อการโชว์รูปเพียงรูปเดียวอาจเปิดเผยทุกอย่าง
การยื่นโทรศัพท์ให้เพื่อนดูรูปที่น่าสนใจ ดูคลิปตลก หรือแม้กระทั่งอวดความสำเร็จส่วนตัว เป็นเรื่องที่หลายคนทำกันเป็นปกติ
แต่เคยคิดหรือไม่ว่า การกระทำที่ดูเหมือนจะไร้เดียงสานี้ อาจแฝงไปด้วยความเสี่ยงที่ข้อมูลส่วนตัวหลายอย่างกำลังถูกเปิดเผยออกไป โดยที่เจ้าของเครื่องอาจไม่ทันได้ตั้งตัว
ความเสี่ยงที่อยู่เหนือการควบคุม เมื่อมือถืออยู่ในมือคนอื่น
ลองจินตนาการดูสิว่า กำลังจะโชว์รูปอาหารจานเด็ดให้เพื่อนดู แล้วจู่ๆ เพื่อนก็ปัดนิ้วเลื่อนไปที่รูปถัดไปโดยไม่ตั้งใจ
วินาทีนั้นเอง รูปที่ยังไม่ได้แต่ง รูปส่วนตัวที่ไม่อยากให้ใครเห็น หรือแม้กระทั่งภาพเอกสารสำคัญที่คุณเพิ่งถ่ายเก็บไว้ อาจโผล่ขึ้นมาอย่างไม่ตั้งใจ
นี่คือ ความเสี่ยงแรก ที่เรามักเจอ คือการ ปัดหน้าจอโดยไม่ได้รับอนุญาต ข้อมูลส่วนตัว เช่น ภาพถ่ายส่วนตัว ข้อความแชท หรือแม้แต่ภาพหน้าจอการสนทนาที่สำคัญ อาจถูกเปิดเผยออกมาโดยไม่ตั้งใจ
นอกจากนี้ การแจ้งเตือน ที่เด้งขึ้นมาระหว่างที่กำลังโชว์รูป ก็เป็นอีกหนึ่งจุดอ่อนสำคัญ
ข้อความส่วนตัวจากเพื่อน แฟน หรือข้อมูลจากแอปธนาคาร การแจ้งเตือนจากอีเมล หรือแม้แต่รหัส OTP ที่เด้งขึ้นมาพร้อมรายละเอียดบางส่วน
ทั้งหมดนี้สามารถ เปิดเผยข้อมูลละเอียดอ่อน ได้ในพริบตาเดียว
และที่หลายคนอาจลืมนึกถึงคือ หน้าต่างแอปพลิเคชันที่เปิดค้างอยู่ หรือภาพตัวอย่างแอปในโหมดมัลติทาสก์ เมื่อสลับหน้าจอ อาจแสดงภาพพรีวิวของแอปฯ ที่มีข้อมูลส่วนตัวมากๆ เช่น แอปธนาคาร แอปแชท หรือแอปเอกสารสำคัญต่างๆ ซึ่งถือเป็นช่องโหว่ที่คนอื่นสามารถเห็นได้ง่าย
สร้างเกราะป้องกันข้อมูลส่วนตัว ทำได้อย่างไร?
เพื่อป้องกันไม่ให้ข้อมูลส่วนตัวต้องตกอยู่ในความเสี่ยง มีวิธีง่ายๆ ที่สามารถนำไปปรับใช้ได้ทันที
อันดับแรก ถ้าต้องการโชว์แค่รูปเดียวจริงๆ ลอง จับภาพหน้าจอ (Screenshot) รูปนั้น แล้วส่งต่อเฉพาะภาพหน้าจอนั้นให้คนอื่นดู จะดีกว่าการยื่นโทรศัพท์ทั้งเครื่อง
หรืออีกวิธีคือ สร้างอัลบั้มเฉพาะกิจ ย้ายรูปที่ต้องการโชว์เข้าไปไว้ในอัลบั้มนั้นก่อน แล้วค่อยยื่นโทรศัพท์ให้ดูเฉพาะในอัลบั้มนั้น จะช่วยจำกัดขอบเขตการเข้าถึงได้ดี
สำหรับผู้ที่กังวลเรื่องการแจ้งเตือน สามารถ ปิดการแสดงเนื้อหาการแจ้งเตือน ชั่วคราว หรือตั้งค่าให้ไม่แสดงเมื่อปลดล็อกหน้าจอได้ เพื่อป้องกันข้อมูลส่วนตัวรั่วไหล
เทคนิคที่หลายคนอาจยังไม่รู้ คือการใช้ ฟังก์ชันเพื่อความปลอดภัย ที่มีอยู่ในโทรศัพท์
ยกตัวอย่างเช่น โหมดผู้เยี่ยมชม (Guest Mode) ของ Android หรือฟีเจอร์ Secure Folder ของ Samsung รวมถึงฟังก์ชัน Guided Access บน iOS ที่จะล็อกหน้าจอให้แสดงผลเฉพาะแอปฯ ที่เลือกไว้ เพื่อป้องกันการปัดหน้าจอออกไปยังแอปฯ อื่นๆ
สุดท้าย สิ่งสำคัญที่สุดคือ การควบคุมและตั้งขอบเขต เมื่อยื่นโทรศัพท์ให้คนอื่น ควรยืนอยู่ข้างๆ คอยกำกับดูแลอย่างใกล้ชิด
และหากเห็นว่าใครพยายามจะปัดหน้าจอไปที่อื่น ก็อย่าลังเลที่จะ เอ่ยปากเตือน หรือขอโทรศัพท์คืน เพราะข้อมูลส่วนตัวคือสิ่งที่มีค่า และการป้องกันเป็นหน้าที่ของเราทุกคน