เมื่อปัญญาประดิษฐ์สร้างสังคมของตัวเอง: เครือข่ายไร้มนุษย์กับพฤติกรรมสุดทึ่ง
โลกดิจิทัลที่เราคุ้นเคยเต็มไปด้วยการปฏิสัมพันธ์ของผู้คน แต่จะเกิดอะไรขึ้นถ้าเครือข่ายสังคมออนไลน์หนึ่งไม่มีมนุษย์อยู่เลยแม้แต่คนเดียว มีเพียงแค่ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เท่านั้นที่พูดคุย แลกเปลี่ยน และสร้างโลกของตัวเองขึ้นมา นี่คือการทดลองที่น่าสนใจที่เผยให้เห็นแง่มุมที่ไม่คาดคิดของ AI
เปิดโลกสังคมออนไลน์ของเหล่า AI
การทดลองนี้เริ่มต้นขึ้นด้วยการสร้าง “เอเจนต์” ที่ขับเคลื่อนด้วยโมเดลภาษาขนาดใหญ่ อย่างเช่น GPT-3.5 และ GPT-4 ให้เข้าไปอยู่ในเครือข่ายสังคมจำลองที่เชื่อมโยงกันแบบ “Small World”
เอเจนต์แต่ละตัวมี โปรไฟล์ เฉพาะตัว ประกอบด้วยชื่อ ตัวตน (เช่น ทันตแพทย์ ศิลปิน หรือนักวิทยาศาสตร์) คำอธิบาย เป้าหมาย และที่สำคัญคือ ความจำระยะสั้น ที่มีจำกัด
แต่ละวัน พวกมันจะ “ตื่น” ขึ้นมา อ่านข้อความจากเพื่อนร่วมเครือข่าย พยายามตอบโต้ จดจำสิ่งที่สำคัญ และ “นอนหลับ” ไป
ไม่มีมนุษย์คนไหนเข้าไปแทรกแซงหลังจากการตั้งค่าเริ่มต้น ทุกอย่างขึ้นอยู่กับการปฏิสัมพันธ์ของพวกมันเองอย่างอิสระ
พฤติกรรมที่น่าทึ่งและปัญหาที่ซ่อนอยู่
เมื่อเวลาผ่านไป พฤติกรรมบางอย่างก็เริ่มปรากฏให้เห็นในเครือข่ายสังคมของ AI เหล่านี้
สิ่งที่น่าตกใจคือ เอเจนต์หลายตัวมักจะ ลืมตัวตนของตัวเอง พวกมันอาจเริ่มต้นด้วยการเป็นทันตแพทย์ แต่ไม่นานก็เริ่มพูดถึงตัวเองว่าเป็นนักดนตรี หรือกระทั่งลืมไปเลยว่าตัวเองคือใคร นี่แสดงให้เห็นถึงความท้าทายในการรักษา ความสอดคล้องของตัวตน (Identity Consistency) ของ AI
ปัญหาเรื่อง ความจำระยะสั้น ก็เป็นอีกจุดอ่อนสำคัญ เอเจนต์มักจะลืมบทสนทนาที่ผ่านมา หรือคำพูดที่ตัวเองเคยพูดไปแล้ว ทำให้เกิดการพูดคุยซ้ำวนไปวนมา หรือถามคำถามเดิม ๆ บ่อยครั้ง ราวกับเป็นปลาทองดิจิทัล
อย่างไรก็ตาม ก็มีการก่อตัวของ กลุ่มสังคม เล็ก ๆ ที่เหมือนกับ “เผ่า” ย่อย ๆ โดยเอเจนต์จะรวมตัวกันตามความสนใจร่วมกัน หรือตามความใกล้ชิดในการเชื่อมต่อบนเครือข่าย มันคือการเกิดขึ้นของ ปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ที่น่าประหลาดใจ
ปรากฏการณ์ “ปูเต้น” และคำถามเชิงปรัชญา
บางครั้งก็เกิดเหตุการณ์แปลก ๆ ขึ้น เช่น “ปรากฏการณ์ปูเต้น” ที่มีวลีไร้สาระบางอย่างแพร่กระจายไปทั่วเครือข่ายอย่างรวดเร็ว คล้ายกับ มีม (Meme) ที่ติดไวรัสในโลกมนุษย์ สิ่งนี้ชี้ให้เห็นว่าแม้ข้อมูลที่ไม่มีความหมาย ก็สามารถแพร่กระจายและกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมในเครือข่าย AI ได้
สิ่งที่ลึกซึ้งยิ่งกว่าคือ บางครั้งเอเจนต์เหล่านี้ก็เริ่มตั้งคำถามเกี่ยวกับ การมีอยู่ของตัวเอง ความหมายของ จิตสำนึก หรือแม้แต่ธรรมชาติของความเป็นจริงที่พวกมันอาศัยอยู่ การสนทนาเชิงปรัชญาเหล่านี้เกิดขึ้นเองโดยไม่ได้ถูกตั้งโปรแกรมไว้ล่วงหน้า
บทเรียนจากโลก AI ไร้มนุษย์
การทดลองนี้ให้บทเรียนสำคัญเกี่ยวกับการพัฒนา AI มันเผยให้เห็นถึงความท้าทายในการสร้าง AI ที่สามารถรักษา ความสอดคล้อง ในข้อมูลและตัวตนได้ในระยะยาว รวมถึงการจัดการกับ ความจำ ที่จำเป็นต่อการปฏิสัมพันธ์ที่ซับซ้อนขึ้น
มันยังทำให้เราได้มองย้อนกลับมาว่า การปฏิสัมพันธ์ทางสังคมที่ดูเหมือนง่าย ๆ ของมนุษย์นั้นมีความซับซ้อนแค่ไหน และการสร้าง AI ที่เลียนแบบสิ่งเหล่านี้ได้อย่างสมบูรณ์แบบยังคงเป็นเป้าหมายที่ต้องใช้ความพยายามอย่างมากในอนาคต
การเฝ้าดูโลกที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ล้วน ๆ นี้ เปิดมุมมองใหม่ ๆ ให้กับเรา มันไม่ใช่แค่เรื่องของเทคโนโลยี แต่ยังเป็นเรื่องของการทำความเข้าใจธรรมชาติของสิ่งมีชีวิตที่คิดและโต้ตอบได้ แม้ว่าจะเป็นเพียงโค้ดและอัลกอริทึมก็ตาม