ปริศนา AGI: เมื่อเส้นชัยแห่งปัญญาประดิษฐ์เคลื่อนที่ได้ไม่หยุดหย่อน
ปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป หรือ AGI (Artificial General Intelligence) เป็นความฝันที่นักวิทยาศาสตร์และผู้คนทั่วไปตั้งตารอคอยมานาน AGI หมายถึง AI ที่มีความสามารถในการเรียนรู้ ทำความเข้าใจ และปรับตัวเข้ากับงานต่างๆ ได้เหมือนหรือดีกว่ามนุษย์ คล้ายกับความฉลาดที่ซับซ้อนและยืดหยุ่นของสมองคนเรา หลายคนเชื่อว่า AGI คือก้าวสำคัญที่จะเปลี่ยนโลกไปตลอดกาล และมักมีคำกล่าวอ้างว่า “AGI อยู่ห่างออกไปแค่สองปี” ทว่าคำกล่าวนี้กลับวนเวียนมาตลอดหลายปีที่ผ่านมา ราวกับเส้นชัยที่ไม่มีวันไปถึง
ปรากฏการณ์ “เส้นชัยเลื่อนลอย” ของ AGI
สถานการณ์ที่น่าสนใจเกี่ยวกับ AGI คือการที่นิยามของมันดูเหมือนจะเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ เมื่อใดที่ AI สามารถบรรลุเป้าหมายที่เคยถูกจัดว่าเป็น “ความสามารถระดับ AGI” ได้สำเร็จ ความสามารถนั้นก็จะถูกลดระดับลง กลายเป็นเพียง “AI เฉพาะทาง” หรือ “Narrow AI” ทันที ทำให้ AGI ที่แท้จริงยังคงเป็นเป้าหมายที่อยู่ห่างออกไปอีกก้าวหนึ่งเสมอมา ปรากฏการณ์นี้ทำให้การประเมินความก้าวหน้าของ AGI เป็นเรื่องที่ซับซ้อนและท้าทาย
เมื่อความฉลาดถูก redefine: จากเกมกระดานสู่ความเข้าใจโลก
ย้อนกลับไปในอดีต การที่ AI สามารถเอาชนะแชมป์โลกหมากรุกได้ ถือเป็นความสำเร็จที่น่าทึ่งและเคยถูกมองว่าเป็นก้าวสำคัญสู่ AGI แต่เมื่อ Deep Blue ทำได้ในปี 1997 เราก็เริ่มมองว่านั่นเป็นเพียงแค่การประมวลผลข้อมูลที่เร็วและคำนวณได้ลึกซึ้งเท่านั้น ไม่ใช่ความเข้าใจแบบมนุษย์
ต่อมา AI อย่าง AlphaGo ที่เอาชนะนักเล่นโกะมืออาชีพได้ ก็เคยถูกยกย่องว่าเป็นสุดยอดความฉลาด แต่ปัจจุบันก็ถูกจัดเป็น AI เฉพาะทาง เพราะมันเก่งกาจในขอบเขตที่จำกัด
แม้แต่โมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLMs) ในปัจจุบันที่สามารถสร้างสรรค์ข้อความ แปลภาษา แต่งเพลง หรือเขียนโค้ดได้อย่างน่าทึ่ง ก็ยังถูกมองว่าขาด “ความเข้าใจ” อย่างลึกซึ้ง ขาดสามัญสำนึก หรือขาดความสามารถในการคิดเชิงเหตุผลที่แท้จริง
AGI ที่แท้จริงคืออะไร? ความท้าทายในการนิยาม
ปัจจุบัน นิยามของ AGI จึงถูกยกระดับให้ซับซ้อนยิ่งขึ้น หลายคนมองว่า AGI ควรจะต้องมี สามัญสำนึก (common sense) สามารถเข้าใจโลกทางกายภาพ (intuitive physics) ได้เอง ปรับตัวเข้ากับสถานการณ์ใหม่ๆ ได้ทันทีโดยไม่ต้องเรียนรู้ใหม่ทั้งหมด มีความ คิดสร้างสรรค์ และ ความสามารถในการเรียนรู้ต่อเนื่อง ตลอดเวลา และสามารถแก้ปัญหาในบริบทที่ไม่เคยเจอมาก่อนได้ นี่คือคุณสมบัติที่ซับซ้อนและยากจะวัดผลได้อย่างชัดเจน
การที่เรายังคงพยายามนิยาม AGI ให้เป็นสิ่งที่ “มนุษย์ทำได้แต่ AI ยังทำไม่ได้” อาจเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เส้นชัยนี้เลื่อนไปเรื่อยๆ เพราะแท้จริงแล้ว แม้แต่มนุษย์เองก็ยังไม่เข้าใจกระบวนการของความฉลาดของตนเองอย่างถ่องแท้ แล้วจะไปสร้างปัญญาที่เหมือนหรือดีกว่าได้อย่างไร
อนาคตของ AGI: เรากำลังตามหาอะไรกันแน่?
คำถามที่น่าคิดคือ เรากำลังไล่ตามเงาของ AGI ที่ไม่มีวันจับต้องได้อยู่หรือไม่? หรือแท้จริงแล้ว AGI อาจมาถึงแล้วในรูปแบบที่เราไม่ทันสังเกตเห็น เพราะมันไม่ได้มีหน้าตาเหมือนที่เราจินตนาการไว้ในภาพยนตร์
บางที AGI อาจไม่ใช่การสร้างสิ่งที่เลียนแบบมนุษย์ได้ทุกกระเบียดนิ้ว แต่เป็นการสร้าง ปัญญาในรูปแบบใหม่ ที่อาจเหนือกว่าความสามารถของมนุษย์ในบางมิติ หรือทำงานในแนวทางที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง การเดินทางเพื่อทำความเข้าใจและสร้าง AGI จึงเป็นการเดินทางที่น่าตื่นเต้น และจะเปลี่ยนนิยามของ “ความฉลาด” ไปอย่างสิ้นเชิง